24
Sun, Sep
702 New Articles

“ ေခတ္သစ္ပုိးလမ္းမႀကီး အစပ်ိဳးေဖာ္ေဆာင္မႈ” ႏွင့္ တရုတ္ႏုိင္ငံ၏ အဓိကႏုိင္ငံျခားေရးမူဝါဒ

ေရွ ့ေခတ္ကုန္သြယ္ေရးကုိ ေဖာ္ညြန္းသည့္ ကႏၱရအတြင္း သစ္ကုလားအုပ္မ်ားျဖင့္ ကုန္ပစၥည္းမ်ားကုိ သယ္ေဆာင္ေနပံု(ဆင္ဟြာ) Politics, Law & Military

ေပက်င္း ၊ စက္တင္ဘာ ၁၂ ရက္ (ဆင္ဟြာ)

ေခတ္သစ္ပုိးလမ္းမႀကီးအစပ်ိဳးေဖာ္ေဆာင္မႈကုိ ၂၁ ရာစု ပင္လယ္ေရေၾကာင္းဆုိင္ရာ ပုိးလမ္းမႀကီး ႏွင့္ ပုိးလမ္းမ စီးပြားေရးရပ္ဝန္း တုိ ့ျဖင့္ ေပါင္းစပ္ ဖြဲ ့စည္း ထားျခင္းျဖစ္သည္။ ေရွ ့ေခတ္ပုိးလမ္းမႀကီး၏ လမ္းေၾကာင္းမ်ား(သုိ ့မဟုတ္) ထုိ ့ထက္ပုိမုိတုိးခ်ဲ ့၍ အာရွတုိက္ကုိ ဥေရာပတုိက္ ႏွင့္ အာဖရိကတုိက္မ်ားသုိ ့ အေျခခံအေဆာက္အအံုပုိင္းမ်ား ခ်ိတ္ဆက္ရန္ ႏွင့္ ကုန္သြယ္ေရး တည္ေဆာက္ရန္အတြက္ ရည္ရြယ္ထားသည္။

တရုတ္ႏုိင္ငံသမၼတရွီက်င့္ဖိန္သည္ ၂ဝ၁၃ ခုႏွစ္ စက္တင္ဘာ ၇ ရက္တြင္ ကာဇက္စတန္ႏုိင္ငံ Nazarbayev တကၠသုိလ္၌ “ ျပည္သူအခ်င္းခ်င္း ခ်စ္ၾကည္ရင္းႏွီးမႈကုိ ျမႇင့္တင္ျခင္း ႏွင့္ ပုိမုိေကာင္းမြန္ေသာ အနာဂတ္တစ္ခုကုိ ဖန္တီးျခင္း”  ဟူေသာ ေခါင္းေဆာင္ျဖင့္  မိန္ ့ခြန္းေျပာၾကားခဲ့ၿပီး ပုိးလမ္းမ စီးပြားေရးရပ္ဝန္း တည္ေဆာက္ရန္အတြက္ ပထမဦးဆံုး အဆုိျပဳ ေျပာၾကားခဲ့သည္။ 

၂ဝ၁၃ ခုႏွစ္ ေအာက္တုိဘာလ ၂၃ ရက္တြင္ တရုတ္ႏုိင္ငံသမၼတရွီက်င့္ဖိန္သည္ အင္ဒုိနီးရွားႏုိင္ငံ လႊတ္ေတာ္၌ “ တရုတ္-အာဆီယံ အသုိက္အဝန္းၾကား အျပဳသေဘာေဆာင္သည့္ ပူးတြဲေဆာင္ရြက္ျခင္း ဘံုဦးတည္ခ်က္” ေခါင္းစဥ္ျဖင့္ မိန္ ့ခြန္းေျပာၾကားခဲ့ၿပီး ၂၁ ရာစု ပင္လယ္ေရေၾကာင္းဆုိင္ရာ ပုိးလမ္းမႀကီးကုိ တည္ေဆာက္ရန္ ပထမဆံုးအႀကိမ္ အဆုိျပဳခဲ့သည္။

 

ပုိးလမ္းမစီးပြားေရးရပ္ဝန္းသည္ ကမာၻ ့အရွည္ဆံုး စီးပြားေရး စၾကၤန္ တစ္ခုျဖစ္ၿပီး အေရွ ့အရပ္ရွိ အာရွ-ပစိဖိတ္ေဒသကုိ အေနာက္အရပ္ရွိ  စီးပြားေရး ဖြံ ့ၿဖိဳးၿပီးျဖစ္ေသာ ဥေရာပႏွင့္ ခ်ိတ္ဆက္ေပးမည့္ အလြန္ အေရးပါေသာ စီးပြားေရးရပ္ဝန္းတစ္ခုျဖစ္သည္။ 

တစ္ခ်ိန္တည္းမွာပင္ ၂၁ ရာစုပင္လယ္ေရေၾကာင္းဆုိင္ရာ ပုိးလမ္းမသည္ အာဆီယံအဖြဲ ့ဝင္ႏုိင္ငံမ်ား ၊ ေတာင္အာရွ ၊ အေနာက္အာရွ ၊ ေျမာက္အာဖရိက ႏွင့္ ဥေရာပတုိက္ မ်ားကုိ ဆက္သြယ္ေပးမည့္ တုိက္ခ်င္းဆက္ ေစ်းကြက္မ်ား ေဖာ္ေဆာင္ေပးမည့္ ကြန္ရက္ႀကီးတစ္ခု ျဖစ္သလုိ ေတာင္တရုတ္ပင္လယ္ ႏွင့္ ပစိဖိတ္ ႏွင့္ အိႏိၵယ သမုဒၵရာမ်ားအတြက္ မဟာဗ်ဴဟာေျမာက္ မိတ္ဖက္ တစ္ခုလည္း ျဖစ္သည္။ 

ပုိးလမ္းမ၏ ရည္ရြယ္ခ်က္မွာ သူႏုိင္ကုိယ္ႏုိင္ (Win-Win ) အေျဖရွာတြင္ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ျခင္း ႏွင့္ အျပန္အလွန္ေလ့လာသင္ယူျခင္း ၊ အားလံုးပါဝင္ေဆာင္ရြက္ျခင္း ၊ တန္းတူညီမွ်မႈ ႏွင့္ အျပန္အလွန္အက်ိဳးျဖစ္ထြန္းမႈ ၊ စည္းလံုးညီညြတ္မႈ ႏွင့္ အျပန္အလွန္ယံုၾကည္မႈ တုိ ့ကုိ ေဖာ္ေဆာင္ ျခင္းတုိ ့ျဖစ္သည္။

 

၂၀၁၄ ခုႏွစ္ ႏုိဝင္ဘာလ ၈ ရက္တြင္ တရုတ္ႏုိင္ငံသမၼတရွီက်င့္ဖိန္က ေခတ္သစ္ပုိးလမ္းမႀကီး ေဖာ္ေဆာင္မႈရည္ရြယ္ခ်က္အတြက္ အေမရိကန္ေဒၚလာ ၄ဝ ဘီလီယံကုိ ထည့္ဝင္မည္ျဖစ္ေၾကာင္း ထုတ္ေဖာ္ေျပာၾကားခဲ့ၿပီးေနာက္ ၂၀၁၄ ခုႏွစ္ ဒီဇင္ဘာလ ၂၉ ရက္တြင္ ပုိးလမ္းမရန္ပံုေငြကုိ စတင္ တည္ေထာင္ခဲ့သည္။ အဆုိပါ ရန္ပံုေငြသည္ ပင္လယ္ေရေၾကာင္းပုိးလမ္းမမ်ား ႏွင့္ ကုန္းေျမပုိးလမ္းမတစ္ေလွ်ာက္ရွိ ႏုိင္ငံမ်ား၏ စက္မႈလုပ္ငန္းပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈ ၊ သဘာဝအရင္းအျမစ္ဖြံ ့ၿဖိဳးတုိးတက္မႈ ႏွင့္ အေျခခံအေဆာက္အအံုပုိင္းမ်ားတည္ေဆာက္မႈတြင္ ပံ့ပုိးသြားရန္ ျဖစ္သည္။

ေဒသတြင္းအစုိးရအုပ္ခ်ဳပ္ေရးယႏၱရား ဖြံ ့ၿဖဳိးတုိးတက္ေစရန္ဦးတည္ခ်က္ထားၿပီး အေျခခံအေဆာက္အအံုပုိင္း ဖြံ ့ၿဖိဳးတုိးတက္ေရးကုိ အားေပးကူညီရန္အတြက္ ၂ဝ၁၅ ခုႏွစ္တြင္ အာရွအေျခခံအေဆာက္အအံုရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈဘဏ္(AIIB) ကုိ တည္ေထာင္ခဲ့သည္။၄င္းမွာ ႏုိင္ငံေပါင္းစံု ဘ႑ာေရးက႑အတြက္ တရုတ္ႏုိင္ငံ၏ ပထမဆံုးအႀကိမ္ ေထာက္ပံ့ေပးမႈျဖစ္သည္။ ၂ဝ၁၇ ခုႏွစ္ မတ္လ ကုန္ပုိင္းတြင္ AIIB ဘဏ္တြင္ အဖြဲ ့ဝင္ႏုိင္ငံေပါင္း ၇ဝ ထိရွိလာၿပီး ကမာၻ ့ဘဏ္ၿပီးေနာက္ ဒုတိယအႀကီးဆံုး ဘဏ္အဖြဲ ့အစည္းတစ္ခုျဖစ္လာသည္။

ေခတ္သစ္ပုိးလမ္းမႀကီး အစပ်ိဳးေဖာ္ေဆာင္မႈကုိ တည္ေဆာက္ရန္ အမ်ိဳးသားအဆင့္ ေလ့လာမႈတစ္ရပ္ကုိ ဖြဲ ့စည္းခဲ့ၿပီး အေကာင္အထည္ေဖာ္ေရး ဆုိင္ရာ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ျခင္း ၊ လမ္းညႊန္မႈကုိ ဖန္တီးေပးျခင္း ၊ မူဝါဒႏွင့္စီမံကိန္းမ်ား ၊ အစီအစဥ္မ်ား ႏွင့္ဆက္စပ္ေသာ အေရးႀကီးအေၾကာင္းအရာမ်ားကုိ ေလ့လာမႈမ်ား ျပဳလုပ္ခဲ့သည္။ 

 

သမၼတရွီသည္ ကာဇက္စတန္ႏုိင္ငံ Nazarbayev တကၠသုိလ္၌ ၂ဝ၁၃ ခုႏွစ္ စက္တင္ဘာလ ၇ ရက္က မိန္ ့ခြန္းေျပာၾကားစဥ္ ပုိးလမ္းမ စီးပြားေရးရပ္ဝန္း တည္ေဆာက္ျခင္းႏွင့္ပတ္သက္၍ ခ်ဥ္းကပ္ပံု လမ္းေၾကာင္း ၅ ခုကုိ ထည့္သြင္းေျပာၾကားခဲ့သည္။ ၄င္းတုိ ့မွာ မူဝါဒဆုိင္ရာ ျမႇင့္တင္ျခင္း ၊ ကုန္ေျမ ႏုိင္ငံအၾကား ခ်ိတ္ဆက္ေဆာင္ရြက္ျခင္း ၊ ထိခုိက္ပ်က္စီးလြယ္မႈ မရွိေသာ ကုန္သြယ္ျခင္း ၊ ေငြေၾကးလဲလွယ္မႈ လြယ္ကူေစျခင္း ႏွင့္ ျပည္သူအခ်င္းခ်င္းအၾကား ခ်စ္ၾကည္ရင္းႏွီးမႈခုိင္မာေစရန္ နီးကပ္ေစျခင္း တုိ ့ျဖစ္သည္။

 

၂ဝ၁၆ ခုႏွစ္ ႏွစ္ကုန္ပုိင္းအထိ ကမာၻ ့ႏုိင္ငံေပါင္း ၁ဝဝ ေက်ာ္ ႏွင့္ ႏုိင္ငံတကာ ႏွင့္ ေဒသတြင္း အဖြဲ ့အစည္းမ်ားစြာ တုိ ့သည္ ပုိးလမ္းႀကီးအစပ်ိဳးေဖာ္ေဆာင္မႈကုိ အေကာင္အထည္ေဖာ္ေဆာင္ရြက္ရာတြင္ ပါဝင္ၾကရန္ စိတ္ဝင္စားေၾကာင္း ေဖာ္ျပခဲ့ၾကသည္။ ၄င္းတုိ ့အနက္ ၄ဝ ေက်ာ္က တရုတ္ႏုိင္ငံႏွင့္ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ရန္သေဘာတူညီေၾကာင္း လက္မွတ္ေရးထုိးခဲ့သည္။

၂ဝ၁၃ ခုႏွစ္မွ စတင္ကာ တရုတ္ႏုိင္ငံ ေခတ္သစ္ပုိးလမ္းမႀကီးေပၚက ႏုိင္ငံမ်ားတြင္ အေမရိကန္ေဒၚလာ ၅ဝဘီလီယံေက်ာ္ကုိ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏံွ ခဲ့သည္။ ၂ဝ၁၆ ခုႏွစ္တစ္ႏွစ္ထဲတြင္ တုိက္ရုိက္ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈပမာဏသည္ အေမရိကန္ေဒၚလာ ၁၄.၅ ဘီလီယံအထိ ေရာက္ရွိခဲ့ၿပီး (သုိ ့မဟုတ္) တရုတ္ႏုိင္ငံ၏ စုစုေပါင္း ျပည္ပရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈတန္ဖုိး၏ ၈.၅ ရာခုိင္ႏႈန္းအထိ ရွိခဲ့သည္။

 

တရုတ္ႏုိင္ငံသည္ ေခတ္သစ္ပုိးလမ္းမႀကီး တစ္ေလွ်ာက္ရွိ ႏုိင္ငံမ်ားႏွင့္ ၂ဝ၁၆ ခုႏွစ္တြင္ စီမံကိန္းသစ္မ်ားအတြက္ အေမရိကန္ေဒၚလာ ၁၂၆ ဘီလီယံကုိ လက္မွတ္ေရးထုိး ခ်ဳပ္ဆုိႏုိင္ခဲ့ၿပီး ႏွစ္အလုိက္ ၃၆ ရာခုိင္ႏႈန္းအထိ တုိးတက္ခဲ့သည္။

၂ဝ၁၆ ခုႏွစ္တြင္ တရုတ္ႏုိင္ငံ၏ ပုိးလမ္းမႀကီး တစ္ေလွ်ာက္ႏုိင္ငံမ်ားႏွင့္ ကုန္သြယ္မႈတန္ဖုိးသည္ယြမ္ေငြ ၆.၂၅ ထရီလီယံ( အေမရိကန္ေဒၚလာ ၉ဝ၆.၃ ဘီလီယံ) ရွိခဲ့ၿပီး ဝ.၅ ရာခုိင္ႏႈန္းအထိ ရွိခဲ့သည္။

 

၂ဝ၁၆ ခုႏွစ္ ႏွစ္ကုန္ပုိင္းအထိ ပုိးလမ္းမႀကီးေပၚရွိ ႏုိင္ငံေပါင္း ၂ဝ ေက်ာ္တြင္ တရုတ္ႏုိင္ငံသည္ စီးပြားေရးႏွင့္ကုန္သြယ္ေရးဇုန္ေပါင္း ၅၆ ခုကုိ တည္ေဆာက္ခဲ့ၿပီး စုစုေပါင္းရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈတန္ဖုိးသည္ အေမရိကန္ေဒၚလာ ၁၈.၅ ဘီလီယံ ထိေရာက္ရွိခဲ့ၿပီး ၄င္းႏုိင္ငံမ်ားအတြက္ အခြန္စည္းၾကပ္မႈမွ အေမရိကန္ေဒၚလာ ၁.၁ ဘီလီယံ ႏွင့္ အလုပ္အကုိင္အခြင့္အလမ္းေပါင္း ၁၈ဝ,ဝဝဝ ခန္ ့ကုိ ဖန္တီးေပးႏုိင္ခဲ့သည္။

တရုတ္ႏုိင္ငံ ႏွင့္  စက္မႈပုိင္းဆုိင္ရာ အရည္အေသြးပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈစနစ္ကုိ လုပ္ကုိင္ေနသည့္ ႏုိင္ငံေပါင္း ၂ဝ နီးပါးရွိသည္။ မွတ္သားစရာတစ္ခုမွာ တရုတ္ႏုိင္ငံ ႏွင့္ ကာဇက္စတန္ႏုိင္ငံတုိ ့အၾကား အေမရိကန္ေဒၚလာ ၂၇ ဘီလီယံတန္ဖုိးရွိ အဓိကပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈ စီမံကိန္း ၅၁ ခုကို လက္မွတ္ေရးထုိးခဲ့သည္။

 

တရုတ္ႏုိင္ငံသည္ ေခတ္သစ္ပုိးလမ္းမႀကီး တစ္ေလွ်ာက္ရွိႏုိင္ငံမ်ား ႏွင့္ ႏုိင္ငံခ်င္း ခ်ိတ္ဆက္ေဆာင္ရြက္မႈကုိ တုိးျမႇင့္ရန္ ႏွစ္ဖက္ဆက္ဆံေရး ႏွင့္ ေဒသတြင္း ပုိ ့ေဆာင္ေရးဆုိင္ရာ သေဘာတူညီခ်က္ေပါင္း ၁၃ဝ ေက်ာ္ကုိ လက္မွတ္ေရးထုိးခဲ့ၿပီးျဖစ္သည္။

တရုတ္-ဥေရာပ မီးရထားပုိ ့ေဆာင္ေရးကုိ ဥေရာပတုိက္အတြင္း ႏုိင္ငံေပါင္း ၁၁ ႏုိင္ငံရွိ ၿမိဳ ့ေပါင္း ၂၈ ၿမိဳ ့ႏွင့္ ၂ဝ၁၁ ခုႏွစ္ကတည္းက စတင္ေဆာင္ရြက္ခဲ့သည္။ ယင္းကာလအတြင္း ရထားေခါက္ေရေပါင္း ၃၅ဝဝ ေက်ာ္ သြားေရာက္ခဲ့ၿပီး လာမည့္ ၂ဝ၂ဝ ျပည့္ႏွစ္တြင္ တစ္ႏွစ္လ်င္ ရထားေခါက္ေရေပါင္း ၅ဝဝဝ ထိ တုိးျမႇင့္ ခုတ္ေမာင္းႏုိင္ရန္ စီစဥ္ထားသည္။

 

တရုတ္-ပါကစၥတန္စီးပြားေရးစၾကၤန္သည္ ေခတ္သစ္ပုိးလမ္းမႀကီးအစပ်ိဳးေဖာ္ေဆာင္မႈတြင္ လုပ္ေဆာင္ေနေသာ စီးပြားေရးစၾကၤန္ ၆ ခုထဲတြင္ တစ္ခုအပါအဝင္ ျဖစ္သည္။ အဓိကရထားလမ္းပုိင္းမ်ား ၊ ရထားပုိ ့ေဆာင္ေရး ႏွင့္ ပင္လယ္ဆိပ္ကမ္းစီမံကိန္းမ်ားသည္ ဆက္လက္ေဆာင္ရြက္လ်က္ရွိၿပီး ၄င္းစီးပြားေရးစၾကၤန္သည္ လ်င္ျမန္စြာ တုိးတက္လ်က္ရွိသည္။

ေခတ္သစ္ပုိးလမ္းမႀကီးတြင္ စတင္တည္ေဆာက္လ်က္ရွိေသာ (သို ့မဟုတ္) ၿပီးစီးလုနီးပါးရွိေသာ အႀကီးဆံုး ပုိ ့ေဆာင္ေရးအေျခခံအေဆာက္အအံုစီမံကိန္းမ်ားမွာ သီရိလကၤာႏုိင္ငံတြင္ ကုိလံဘုိသေဘၤာဆိပ္ကမ္း ႏွင့္ Hambantota ဆိပ္ကမ္း ၊ အင္ဒုိနီးရွားႏုိင္ငံတြင္ ဂ်ကာတာ-ဘန္ေဒါင္း ျမန္ႏႈန္းျမင့္ရထားလမ္းပုိင္း ႏွင့္ ကင္ညာႏုိင္ငံတြင္ မြမ္ဘဇာ-ႏုိင္ရုိဘီ ရထားလမ္းပုိင္း စီမံကိန္းတုိ ့ပါဝင္သည္။

 

၂ဝ၁၆ ခုႏွစ္ ႏွစ္ကုန္ပုိင္းအထိ တရုတ္ႏုိင္ငံသည္ ေခတ္သစ္ပုိးလမ္းမႀကီးေပၚရွိ ႏုိင္ငံမ်ားႏွင့္ ယဥ္ေက်းမႈဆုိင္ရာ အျပန္အလွန္ဖလွယ္ျခင္း ႏွင့္ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ျခင္း အစီအစဥ္မ်ားအကုိ အေကာင္အထည္ေဖာ္ရန္ ႏွင့္ ေဒသတြင္းအစုိးရအုပ္ခ်ဳပ္ေရးယႏၱရား သေဘာတူညီခ်က္ ေပါင္း ၃ဝဝ ေက်ာ္ကုိ လက္မွတ္ေရးထုိးႏုိင္ခဲ့သည္။ 

 

တရုတ္ႏုိင္ငံသည္ ပုိးလမ္းမႀကီးပညာေတာ္သင္ဆုကုိ တရားဝင္တည္ေထာင္ခဲ့ၿပီး ပုိးလမ္းမႀကီးႏုိင္ငံမ်ား ႏွင့္ အႏုပညာပြဲေတာ္မ်ား ႏွင့္ ယဥ္ေက်းမႈဆုိင္ရာ အခမ္းအနားမ်ားကုိ ပံ့ပုိးကူညီခဲ့သည္။ 

 

ေရွ ့ေခတ္ပုိးလမ္းမႀကီးကုိ ၂ဝ၁၄ ခုႏွစ္တြင္ ယူနက္စကုိ ကမာၻ ့အေမြအႏွစ္(UNESCO) စာရင္းသြင္းခဲ့ၿပီး ေရေၾကာင္းဆုိင္ရာပုိးလမ္းမအတြက္ စာရင္းထဲပါဝင္ႏုိင္ရန္ ပူးတြဲေလွ်ာက္ထားမႈကုိ စတင္ေဆာင္ရြက္ခဲ့ၿပီးျဖစ္သည္။(Xinhua)