24
Sat, Aug
525 New Articles

အီရန္ ေလသံအရ အီရန္-အေမရိကန္ ေဆြးေႏြးညွိႏႈိင္းမႈ စတင္ရန္ ခဲယဥ္း

အီရန္ ႏ်ဴကလီးယား ဓာတ္အားေပး စက္႐ုံတစ္ခုအား ေတြ႔ရစဥ္ (ဆင္ဟြာ) Africa & Middle East

ေပက်င္း၊ ဇူလုိင္ ၁၆ ရက္(ဆင္ဟြာ)

အေမရိကန္က ပိတ္ဆုိ႔မႈမ်ားကုိ ဖ်က္သိမ္း၍ အီရန္ႏ်ဴကလီးယား သေဘာတူညီခ်က္တြင္ ျပန္လည္ပါ၀င္မည္ဆုိပါက အီရန္အေနျဖင့္ ေဆြးေႏြးညွိႏႈိင္းမႈမ်ား ျပဳလုပ္သြားလုိေၾကာင္း  အီရန္ သမၼတ ရိုဟာနီက ဇူလိုင္ ၁၄ ရက္တြင္ ႐ုပ္ျမင္သံၾကားမွ တစ္ဆင့္ေျပာၾကားခဲ့သည္။ ထုိေန႔တြင္ပင္ ၿဗိတိန္၊ ျပင္သစ္၊ ဂ်ာမနီတုိ႔က ပူးတြဲေၾကညာခ်က္ထုတ္ျပန္ခဲ့ရာ လက္ရွိတင္းမာမႈအေျခအေနမ်ား ေျပေလ်ာ့သြားေစရန္ အေမရိကန္-အီရန္အၾကား ေဆြးေႏြးညွိႏႈိင္းမႈမ်ား ျပန္လည္လုပ္ေဆာင္ရန္ တုိက္တြန္းခဲ့ေၾကာင္း သိရသည္။ 

ယခုကာလမ်ားတြင္ အီရန္က အေမရိကန္ကုိ တန္ျပန္ပိတ္ဆုိ႔မႈမ်ား တစ္ဆတစ္ဆ တုိးျမွင့္ေဆာင္ရြက္ ေနေသာ္လည္း ေတြ႔ဆုံေဆြးေႏြးမႈျဖစ္ႏုိင္ေျခမ်ားကုိ ပိတ္ဆို႔ရပ္တန္႔သြားေအာင္ အီရန္က မလုပ္ေဆာင္ေသးေပ။ သုိ႔ေသာ္လည္း ေတြ႔ဆုံေဆြးေႏြးမႈျဖစ္ေျမာက္ရန္ အႀကိဳေတာင္းဆုိခ်က္ကမူ အီရန္ႏွင့္အေမရိကန္အၾကား ညွိႏႈိင္းရန္ ခဲယဥ္းေနေသာေၾကာင့္ ေဆြးေႏြးမႈ ျပန္လည္စတင္ရန္မွာ လြယ္ကူသည့္ကိစၥတစ္ခုမဟုတ္ဟု ေ၀ဖန္သုံးသပ္သူအခ်ိဳ႕က မွတ္ခ်က္ေပးေနၾကသည္။ 

“ကြ်န္ေတာ္တုိ႔က ေဆြးေႏြးညွိႏႈိင္းမႈကုိ အျမဲယုံၾကည္တယ္။ အေမရိကန္က ပိတ္ဆို႔မႈေတြဖ်က္သိမ္းမယ္၊ စီးပြားေရးဖိအားေပးမႈေတြကုိ ရပ္တန္႔မယ္ ၊ ႏ်ဴကလီးယား သေဘာတူညီခ်က္ထဲျပန္လည္ပါ၀င္မယ္ဆိုရင္ ကြ်န္ေတာ္တုိ႔က အခုပဲ ေနရာမေရြးအခ်ိန္မေရြး သူတုိ႔နဲ႔ ေတြ႔ဆုံေဆြးေႏြးလုိ႔ရတယ္။”ဟု  ရိုဟာနီ က ဇူလုိင္ ၁၄ ရက္တြင္ ေျပာၾကားခဲ့သည္။ 

ထုိေျပာၾကားခ်က္အေပၚ အေမရိကန္ႏုိင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီး မိုက္ပြမ္ပီယို က  ေနာက္ဆုံး အဆုံးအျဖတ္ကုိ သမၼတ ထရမ့္က ေပးမည္ျဖစ္သည္ဟု ဆုိသည္။ သုိ႔ေသာ္လည္း အုိဘားမားအစုိးရ၏ အီရန္ႏ်ဴကလီးယား သေဘာတူညီခ်က္က ေဘးအႏၱရာယ္တစ္ခုျဖစ္ေၾကာင္း ၄င္းက ထပ္ေလာင္းေျပာၾကားခဲ့သည္။ 

အေမရိကန္အေနျဖင့္ အီရန္ ႏုိင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီး မုိဟာမက္ ဂ်ာဗက္ဇာရစ္ ကုိ နယူးေယာက္ရွိ ကုလသမဂၢရုံးခ်ဳပ္ကုိ လာေရာက္ခြင့္ေပးမည္ျဖစ္ေသာ္လည္း  ၄င္းႏွင့္၄င္းဦးေဆာင္သည့္ ကုိယ္စားလွယ္အဖြဲ႔၏ နယူးေယာက္တြင္ လႈပ္ရွားသြားလာမႈမ်ား  ကန္႔သတ္ခံရမည္ျဖစ္ေၾကာင္း   မိုက္ပြမ္ပီယို က ဆုိသည္။ 

ျပင္သစ္၊ ၿဗိတိန္၊ ဂ်ာမနီ သုံးႏုိင္ငံ ေခါင္းေဆာင္မ်ားကလည္း   ဇူလုိင္ ၁၄ ရက္တြင္ ပူးတြဲေၾကညာခ်က္ တစ္ေစာင္ ထုတ္ျပန္ခဲ့ရာ ၄င္းတုိ႔အေနျဖင့္ ပင္လယ္ေကြ႔ေဒသ တင္းမာမႈအေျခအေန အဆက္မျပတ္ ျမင့္တက္ေနျခင္းႏွင့္ အီရန္ႏ်ဴကလီးယားသေဘာတူညီခ်က္ ၿပိဳကြဲမည့္ အႏၱရာယ္ကုိ အထူးစုိးရိမ္ ေၾကာင္း ၊ အေမရိကန္ႏွင့္ အီရန္အၾကားေဆြးေႏြးမႈမ်ား ျပန္လည္ျပဳလုပ္ရန္ တုိက္တြန္းေၾကာင္း ေျပာၾကားခဲ့သည္ဟု သိရသည္။ 

သုိ႔ေသာ္လည္း အီရန္အေပၚ ပိတ္ဆုိ႔မႈမ်ားကုိ အျမန္ဆုံး က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔တုိးျမင့္လုပ္ေဆာင္သြား မည္ဟု ထရမ့္က ဇူလိုင္ ၁၀ ရက္ ၄င္း၏ တြစ္တာ လူမႈကြန္ရက္တြင္ ေရးသားထားသည္ကုိ ေတြ႔ရသည္။ 

အီရန္၏ေဆြးေႏြးရန္ အႀကိဳေတာင္းဆုိခ်က္မွာ ပိတ္ဆုိ႔မႈမ်ား အေမရိကန္ ဖ်က္သိမ္းေပးရန္ျဖစ္ၿပီး  အေမရိကန္ကမူ ေဆြးေႏြးမႈစကား၀ုိင္းသုိ႔ အီရန္ ေရာက္ရွိလာေစရန္ ပိတ္ဆို႔ဖိအားေပးသည့္ နည္းလမ္းကုိ ေတာက္ေလွ်ာက္ လက္ကုိင္ က်င့္သုံးေနျခင္းျဖစ္ရာ အျပန္အလွန္လက္မခံႏုိင္စရာ ေတာင္းဆုိခ်က္မ်ား ျဖစ္ေနေသာေၾကာင့္ ေဆြးေႏြးမႈျဖစ္ေျမာက္ရန္ ခဲယဥ္းမည္ဟု အေမရိကန္ေရးရာ ပညာရွင္ ဆြန္ခ်န္ေဟာက္ က ဆုိသည္။ 

ႏုိင္ငံတကာ ပဋိပကၡေလ့လာေရးအဖြဲ႔ အီရန္ေရးရာ တာ၀န္ခံ အာလီဗားရပ္(Ali Vaez)က အေမရိကန္ သေဘာထားတင္းမာသူမ်ားက အခ်ိန္မက်မီ အီရန္အေပၚ ပိတဆုိ႔မ်ားကုိ မေျဖေလွ်ာ့ေပးရန္ ေတာင္းဆိုလ်က္ရွိသည္ဟု ယူဆရေၾကာင္း ဆုိသည္။ 

ထရမ့္အစုိးရအေနျဖင့္  အီရန္အေပၚထားရွိသည့္ ေပၚလစီမ်ားသည္ ေရတုိကာလအတြင္း ေပ်ာ့ေပ်ာ့ေပ်ာင္းေပ်ာင္း ရွိအုန္းမည္မဟုတ္သလုိ အျခားနည္းလမ္းမ်ားႏွင့္ က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ လုပ္ေဆာင္ဖုိ႔ကလည္း လတ္တေလာတြင္ ရွိေသးမည္မဟုတ္ဟု ဆြန္ခ်န္ေဟာက္က မွတ္ခ်က္ျပဳ သည္။ အထူးသျဖင့္ လာမည့္ႏွစ္တြင္ က်င္းပမည့္ ေရြးေကာက္ပြဲတြင္ ရွင္းရခက္သည့္အ႐ႈပ္ေတာ္ပုံႀကီး ျဖစ္သြားမည္ကုိ ေရွာင္ရွားသည့္အေနျဖင့္ ထရမ့္အစုိးရက အီရန္အေပၚ တင္းမာသည့္ စစ္ေရး နည္းလမ္းကုိ အလြယ္တကူ သုံးမည္မဟုတ္ေၾကာင္း ၊ ေနာက္ဆက္တြဲအေနျဖင့္ စီးပြားေရးပိတ္ဆုိ႔မႈသည္သာ အေမရိကန္၏ အဓိက နည္းလမ္းျဖစ္နုိင္ေၾကာင္း ဆုိသည္။ 

အေမရိကန္ အစုိးရသည္ လြန္ခဲ့သည့္ႏွစ္ ေမလ တြင္ အီရန္ႏ်ဴကလီးယား သေဘာတူညီခ်က္မွ တစ္ဖက္သတ္ ႏုတ္ထြက္ခဲ့ၿပီး အီရန္ အေပၚပိတ္ဆုိ႔မႈမ်ား တစ္ဆတစ္ဆ တုိးျမွင့္ေဆာင္ရြက္ခဲ့သည္။ 

ယင္းအား တုံ႔ျပန္သည့္အေနျဖင့္ အီရန္က ယခုႏွစ္ ေမလ ၈ ရက္တြင္ အီရန္ႏ်ဴကလီးယား သေဘာတူညီခ်က္ပါအေၾကာင္းအရာအခ်ိဳ႕ကုိ ရပ္နားမည္ျဖစ္ေၾကာင္း၊  Heavy water(D2O)ႏွင့္ အားျပည့္ ယူေရနီယံ(Enriched Uranium)ကုိ ျပည္ပသုိ႔ ထပ္မံေရာင္းခ်မည္မဟုတ္ေၾကာင္း ေၾကညာခဲ့သည္။ ဇူလုိင္ ၁ ရက္တြင္ သေဘာတူညီခ်က္တြင္ ကန္႔သတ္ထားသည့္ အဆင့္နိမ့္ယူေရနီယံ(LEU) သုိေလွာင္မႈပမာဏ ၃၀၀ ကီလုိဂရမ္ ေက်ာ္ၿပီျဖစ္ေၾကာင္း ၊ ဇူလုိင္ ၈ ရက္တြင္ ယူေရနီယံ သန္႔စင္မႈသည္ ကန္႔သတ္ထားသည့္ ၃.၆၇ ရာခုိင္ႏႈန္း ေက်ာ္ၿပီျဖစ္ေၾကာင္း ေၾကညာခဲ့သည္။  (Xinhua)